Incoterms 2020: Hangi Teslim Şekli Ne Demek?
Not: Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Incoterms kurallarının resmi metni Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanır; sözleşmelerinizde danışmanlarınızla birlikte karar verin.
"Fiyatımız FOB İstanbul" ya da "DAP Dubai teslim" gibi ifadeler dış ticarette her gün kullanılır. Bu kısaltmalar, malın nerede teslim edileceğini, taşıma ve sigorta masraflarını kimin ödeyeceğini ve hasar riskinin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçeceğini belirler. Milletlerarası Ticaret Odası'nın yayımladığı Incoterms kuralları bu soruların cevabını standartlaştırır. Incoterms 2020, 1 Ocak 2020'de yürürlüğe giren güncel versiyondur. Yanlış seçilen veya yanlış anlaşılan bir teslim şekli; beklenmedik navlun ve gümrük masraflarına, sigorta boşluklarına ve akreditifte belge uyuşmazlıklarına yol açabilir.
Incoterms Neyi Belirler, Neyi Belirlemez?
Incoterms; teslim noktasını, taşıma ve sigorta gibi masrafların paylaşımını, gümrük işlemlerinin kimde olduğunu ve riskin ne zaman geçtiğini belirler. Ancak malın mülkiyetinin ne zaman geçeceğini, ödeme koşullarını veya sözleşmenin ihlali halinde ne olacağını düzenlemez. Bunlar satış sözleşmesinde ayrıca belirlenmelidir. Teslim şekli yazılırken kuralın yanına adlandırılmış yerin ve "Incoterms 2020" ifadesinin eklenmesi, örneğin "FCA Gebze Incoterms 2020", belirsizliği önler.
Her Taşıma Şekli İçin Kullanılan 7 Kural
- EXW (Ex Works – İşyerinde Teslim): satıcı malı kendi tesisinde alıcının emrine hazır eder. Yükleme, ihracat gümrüğü ve tüm taşıma alıcıya aittir. Satıcı için en az yükümlülük içeren kuraldır.
- FCA (Free Carrier – Taşıyıcıya Teslim): satıcı malı ihracat gümrüğünü yaparak alıcının belirlediği taşıyıcıya belirlenen yerde teslim eder. Konteyner ve karma taşımalarda çok kullanışlıdır.
- CPT (Carriage Paid To – Taşıma Ödenmiş Olarak): satıcı varış yerine kadar navlunu öder, ancak risk mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer.
- CIP (Carriage and Insurance Paid To – Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak): CPT'ye ek olarak satıcı sigorta yaptırır. Incoterms 2020'de CIP için yüksek kapsamlı Institute Cargo Clauses (A) teminatı esas alınır.
- DAP (Delivered at Place – Belirlenen Yerde Teslim): satıcı malı varış yerinde, taşıma aracı üzerinde boşaltmaya hazır olarak teslim eder. İthalat gümrüğü ve vergileri alıcıya aittir.
- DPU (Delivered at Place Unloaded – Boşaltılmış Olarak Teslim): satıcı malı varış yerinde boşaltarak teslim eder. Incoterms 2010'daki DAT kuralının yerini almıştır.
- DDP (Delivered Duty Paid – Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim): satıcı malı ithalat gümrüğü ve vergileri dahil varış yerine kadar getirir. Satıcı için en fazla yükümlülük içeren kuraldır.
Yalnızca Deniz ve İç Su Yolu Taşımaları İçin 4 Kural
- FAS (Free Alongside Ship – Gemi Doğrultusunda Teslim): satıcı malı yükleme limanında geminin yanına teslim eder.
- FOB (Free on Board – Gemide Teslim): satıcı malı yükleme limanında gemiye yüklenmiş olarak teslim eder; risk bu noktada geçer.
- CFR (Cost and Freight – Mal Bedeli ve Navlun): satıcı varış limanına kadar navlunu öder, ancak risk mal gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
- CIF (Cost, Insurance and Freight – Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun): CFR'ye ek olarak satıcı sigorta yaptırır. CIF'te asgari teminat Institute Cargo Clauses (C) düzeyindedir; taraflar daha yüksek teminat kararlaştırabilir.
Konteynerle yapılan taşımalarda mal çoğu zaman gemiye yüklenmeden önce terminalde teslim edildiği için, FOB ve CIF yerine FCA ve CIP kullanılması genellikle daha uygundur.
En Sık Yapılan Hatalar
- Konteyner taşımasında FOB veya CIF kullanmak: riskin, satıcının kontrolünde olmayan bir noktada geçmesine yol açabilir.
- CPT ve CIP'te riskin varış yerinde geçtiğini sanmak: satıcı navlunu ödese de risk mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde geçer.
- Adlandırılmış yeri belirsiz bırakmak: "FCA Türkiye" gibi genel ifadeler, teslim noktası konusunda anlaşmazlık yaratır.
- DDP'de alıcı ülkenin vergi ve gümrük yükümlülüklerini hesaba katmamak: satıcı yabancı bir ülkede gümrük ve vergi sorumluluğu üstlenir.
- EXW'de ihracat gümrüğünü göz ardı etmek: yabancı alıcının Türkiye'de ihracat işlemlerini yapması pratikte zor olabilir; bu durumda FCA çoğu zaman daha uygundur.
- Teslim şeklinin akreditifle uyumsuz olması: sözleşmedeki kural ile akreditifte istenen belgeler ve sigorta şartları birbirini tutmalıdır.
Doğru Teslim Şekli Nasıl Seçilir?
Seçimde taşıma şekli, satıcının lojistik ve sigorta konusundaki gücü, alıcının ülkesindeki gümrük işlemleri, ödeme yöntemi ve fiyat rekabeti birlikte değerlendirilmelidir. Teslim şeklinin fiyat hesabına doğru yansıması da kritiktir: navlun, sigorta ve gümrük masraflarını üstlenen tarafın bunları fiyata dahil etmesi gerekir. Teklif ve sipariş sistemlerinde teslim şeklinin, adlandırılmış yerin ve bu masrafların her sevkiyat için açıkça kaydedilmesi, hem fiyat hatalarını hem de belge uyuşmazlıklarını önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Incoterms 2020'de kaç teslim şekli var?
11 teslim şekli var. Her taşıma şekli için kullanılan EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU ve DDP ile yalnızca deniz ve iç su yolu taşımaları için kullanılan FAS, FOB, CFR ve CIF.
FOB ile CIF arasındaki fark nedir?
FOB'da satıcı malı yükleme limanında gemiye yüklenmiş olarak teslim eder ve navlun ile sigorta alıcıya aittir. CIF'te satıcı ayrıca varış limanına kadar navlunu ve sigortayı öder. Her ikisinde de risk mal gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
DPU nedir, DAT'ın yerine mi geldi?
Evet. DPU (Delivered at Place Unloaded), Incoterms 2010'daki DAT kuralının yerini aldı. Satıcı malı belirlenen varış yerinde boşaltarak teslim eder; bu yer bir terminalle sınırlı değildir.
CIP ve CIF'te sigorta teminatı aynı mı?
Hayır. Incoterms 2020'de CIP için yüksek kapsamlı Institute Cargo Clauses (A) teminatı esas alınırken, CIF'te asgari teminat Institute Cargo Clauses (C) düzeyindedir. Taraflar farklı bir teminat kararlaştırabilir.
Konteyner sevkiyatında hangi teslim şekli kullanılmalı?
Konteyner taşımalarında mal genellikle terminalde taşıyıcıya teslim edildiği için FOB ve CIF yerine FCA, CPT veya CIP kullanılması çoğu zaman daha uygundur.
Incoterms mülkiyetin geçişini belirler mi?
Hayır. Incoterms teslim, masraf ve riskin geçişini belirler; mülkiyetin geçişi, ödeme koşulları ve sözleşme ihlalinin sonuçları satış sözleşmesinde ayrıca düzenlenmelidir.
Sonuç
Incoterms 2020'deki 11 teslim şekli, uluslararası satışta masrafın, riskin ve sorumluluğun nerede el değiştirdiğini netleştirir. Doğru kuralı taşıma şekline ve iki tarafın kapasitesine göre seçmek, adlandırılmış yeri açıkça yazmak ve teslim şeklini fiyat, sigorta ve akreditif şartlarıyla uyumlu tutmak, ihracatta birçok sorunu baştan önler. İhracat yapan üretici ve toptancılar için teklif, sipariş, sevkiyat ve belge süreçlerini teslim şekline göre yöneten özel yazılımlar geliştiriyoruz.