FIFO ve FEFO Nedir, Depoda Nasıl Uygulanır?
Bir gıda toptancısının deposunda raf sonuna itilmiş birkaç palet ürün düşünün. Yeni gelen mallar her seferinde öne konmuş, eskiler arkada unutulmuş. Birkaç ay sonra fark edildiğinde son kullanma tarihleri geçmiş ve ürünler imha edilmek zorunda kalınmış. Bu senaryo gıdada, kozmetikte, kimyasallarda, ilaçta ve hatta yapıştırıcı veya boya gibi raf ömrü olan endüstriyel malzemelerde sık yaşanır. FIFO ve FEFO tam olarak bu tür kayıpları önlemek için kullanılan sevk kurallarıdır.
FIFO Nedir?
FIFO (First In, First Out), yani ilk giren ilk çıkar, depoya ilk giren ürünün ilk sevk edilmesi kuralıdır. Ürünler depoya giriş tarihine göre sıralanır ve en eski stok önce kullanılır. Raf ömrü olmayan ancak zamanla eskiyen, modası geçen veya ambalajı yıpranabilen ürünlerde, ayrıca genel stok rotasyonunu sağlamak için yaygın olarak kullanılır.
FEFO Nedir?
FEFO (First Expired, First Out), yani son kullanma tarihi ilk dolan ilk çıkar, sevk sırasının giriş tarihine göre değil son kullanma tarihine göre belirlenmesidir. Aynı ürünün farklı partileri farklı tarihlerde üretilmiş ve farklı son kullanma tarihlerine sahip olabilir; daha geç gelen bir parti, daha önce gelen bir partiden daha erken bozulabilir. FEFO, bu durumda doğru partinin sevk edilmesini sağlar.
FIFO ile FEFO Arasındaki Fark
- Sıralama ölçütü: FIFO depoya giriş tarihine, FEFO son kullanma tarihine bakar.
- Kullanım alanı: FIFO genel stok rotasyonu için, FEFO raf ömrü olan ürünler için uygundur.
- Veri ihtiyacı: FIFO için giriş tarihi yeterlidir; FEFO için her parti veya lotun son kullanma tarihinin kayıtlı olması gerekir.
- Sonuç: raf ömrü olan ürünlerde FIFO, son kullanma tarihi daha yakın bir partinin depoda kalmasına yol açabilir; FEFO bu riski ortadan kaldırır.
Önemli bir ayrım: burada bahsedilen FIFO, depodaki fiziksel ürün akışıyla ilgilidir. Muhasebede stok değerlemesi için kullanılan FIFO yöntemi ise maliyetin nasıl hesaplanacağını belirler ve fiziksel akıştan bağımsız olarak seçilebilir. İkisini karıştırmamak gerekir; değerleme yöntemi konusunda mali müşavirinize danışın.
Depoda FIFO ve FEFO Nasıl Uygulanır?
- Lot ve son kullanma tarihini girişte kaydedin: mal kabul sırasında her paletin veya kolinin lot numarası ve son kullanma tarihi kaydedilmelidir. Bu bilgi girilmezse FEFO uygulanamaz.
- Raf düzenini akışa göre kurun: mümkünse ürünlerin arkadan yüklenip önden alındığı akışlı raflar kullanın veya yeni gelen ürünleri her zaman eski stoğun arkasına yerleştirin.
- Lokasyonları etiketleyin: raf ve palet etiketlerinde lot ve son kullanma tarihi açıkça görünsün.
- Toplamayı sistem yönlendirsin: toplama listesinde hangi lokasyondan ve hangi lottan ürün alınacağı belirtilmeli; personel en kolay ulaşılan paleti değil, doğru paleti almalıdır.
- Yaklaşan tarihleri izleyin: son kullanma tarihi yaklaşan ürünler için düzenli raporlar alın ve gerekirse kampanya, iade veya transfer kararlarını erkenden verin.
- Müşteri kurallarını tanımlayın: bazı müşteriler kalan raf ömrü için minimum bir süre ister; sistem bu kuralları sevkiyatta kontrol etmelidir.
Sık Karşılaşılan Sorunlar
FIFO ve FEFO kâğıt üzerinde basit görünür, ancak sahada çoğu zaman birkaç nedenle bozulur. Toplama personeli zamandan kazanmak için öndeki paleti alır. Mal kabulde lot ve son kullanma tarihi kaydedilmez veya yanlış kaydedilir. Aynı ürünün farklı lotları aynı lokasyonda karışık durur. İadeler ve kısmi paletler sistemde doğru lota bağlanmaz. Bu sorunların ortak çözümü, kuralın personelin dikkatine değil, sisteme ve barkod okutmaya dayandırılmasıdır.
Barkod ve Lot Takibiyle Güvence Altına Almak
Bir depo yönetim sistemi FIFO ve FEFO'yu otomatik hale getirir: mal kabulde lot ve son kullanma tarihi barkodla kaydedilir, toplama görevleri doğru lota yönlendirilir, yanlış palet okutulduğunda el terminali uyarı verir ve son kullanma tarihi yaklaşan stoklar otomatik raporlanır. Lot takibi ayrıca bir kalite sorunu veya geri çağırma durumunda hangi partinin hangi müşteriye gittiğini dakikalar içinde bulmayı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
FIFO ne demek?
FIFO, First In First Out, yani ilk giren ilk çıkar anlamına gelir. Depoya ilk giren ürünün ilk sevk edilmesi kuralıdır ve genel stok rotasyonu için kullanılır.
FEFO ne demek?
FEFO, First Expired First Out, yani son kullanma tarihi ilk dolan ilk çıkar anlamına gelir. Sevk sırası son kullanma tarihine göre belirlenir ve raf ömrü olan ürünlerde kullanılır.
Hangi ürünlerde FEFO kullanılmalı?
Gıda, içecek, kozmetik, ilaç, kimyasallar ve yapıştırıcı veya boya gibi raf ömrü olan endüstriyel malzemeler gibi son kullanma tarihi bulunan tüm ürünlerde FEFO tercih edilmelidir.
Depodaki FIFO ile muhasebedeki FIFO aynı şey mi?
Hayır. Depodaki FIFO ürünlerin fiziksel sevk sırasıyla ilgilidir. Muhasebedeki FIFO ise stok maliyetinin nasıl hesaplanacağını belirleyen bir değerleme yöntemidir. Değerleme yöntemi için mali müşavirinize danışın.
FEFO için lot takibi şart mı?
Evet. FEFO uygulayabilmek için her parti veya lotun son kullanma tarihinin mal kabulde kaydedilmesi ve stokta lot bazında izlenmesi gerekir.
FIFO ve FEFO depoda nasıl kontrol edilir?
En güvenilir yol, toplama işlemini sistemin doğru lota ve lokasyona yönlendirmesi ve barkod okutularak doğrulanmasıdır. Yanlış lot okutulduğunda uyarı veren bir sistem, kuralın sahada uygulanmasını sağlar.
Sonuç
FIFO genel stok rotasyonunu, FEFO ise raf ömrü olan ürünlerin doğru sırayla sevk edilmesini sağlar. Her iki kuralın da sahada gerçekten uygulanması; girişte lot ve son kullanma tarihinin kaydedilmesine, doğru raf düzenine ve toplamanın barkodla doğrulanmasına bağlıdır. Gıda, kimya, ambalaj ve toptan satış sektörlerindeki firmalar için lot ve son kullanma tarihi takibini otomatikleştiren, ERP ile entegre depo yönetim sistemleri geliştiriyoruz.